Raad Openbaar Bestuur: het einde van het blauwdruk denken

Net voor Koninginnedag heeft de Raad Openbaar Bestuur haar rapport ' het einde van het blauwdruk denken" opgeleverd rondom bestuurlijke vernieuwing. Het rapport start met een citaat welke ik je niet wil onthouden;

“Als de politieke cultuur blijft hangen in oude vormen en gedachten terwijl de samenleving zelf snel verandert,zal de politiek steeds minder in staat zijn praktische oplossingen voor maatschappelijke problemen te leveren.De anonimiteit van de macht werd de anonimiteit van de onmacht. De kloof tussen wet en werkelijkheid wordt elk jaar breder. Zolang het goed ging met de welvaart viel dat niet zo op. Maar de crisis die kwam, lijkt niet van voorbijgaande aard.”
– Hans van Mierlo, 1985, in: rede ‘Een reden van bestaan’ –

Naast deze kloof is er ook nog een andere kloof bijgekomen. Burgers hebben nog steeds
vertrouwen in het democratisch stelsel, maar veel minder in de wijze waarop partijen en politici
daar invulling aan geven. Oorzaak van deze legitimiteitscrisis ligt, naar het oordeel van de Raad,
in ‘de andere kloof’. Mondige burgers zijn zich in horizontale netwerken gaan organiseren terwijl
het politieke bestuur georganiseerd bleef langs verticale, hiërarchische lijnen. Die kloof kan alleen
worden gedicht door het leggen van nieuwe verbindingen tussen de verticale politieke realiteit
en de horizontale werkelijkheid.


Het sterke aan dit rapport is naar mijn idee het gegeven dat zij niet de zoveelste blauwdruk gaan neerleggen van hoe het moet (bestuurlijke reflex) maar analyseren ze waarom, ondanks tientallen adviesrapporten, er zo weinig terecht is gekomen van die bestuurlijke vernieuwing.

Het rapport kent noemt vier knelpunten in de huidige bestuurlijke organisatie. In de eerste plaats lopen
taak en schaal niet voldoende synchroon. De taken waarvoor het decentraal bestuur en dan vooral
gemeenten worden gesteld, overschrijden de geografische grenzen van hun entiteit. Anders gezegd:
de opgaven reiken verder dan de bestuurlijke verantwoordelijkheid. In de tweede plaats vraagt de
uitvoering van veel gemeentelijke taken om redenen van effectiviteit en efficiency om een schaal en
robuustheid die veel gemeenten thans ontberen. In een poging die kwetsbaarheid te verminderen
werken alle gemeenten samen in verschillende soorten verbanden. Daarmee is een derde knelpunt
ontstaan: al de bestuurlijke constructies van deze verbanden zorgen voor een enorme bestuurlijke
drukte waarbij afstemming een doel in zichzelf is geworden en onduidelijk is wie precies waar over
gaat. Deze eenheden ontwikkelen doorgaans meer hinder- dan doorzettingsmacht. In de vierde en
laatste plaats ontberen deze hulpstructuren een ordentelijke democratische legitimatie.

Jorritsma legt eerste steen nieuwbouw Thorbecke

In een interview op Nu.nl geeft Jorritsma aan dat zij voor het opheffen van provincies is. Deze zouden moeten opgaan in gemeenten.  Ze geeft daarbij duidelijk aan dat het nog een lastige klus zal worden omdat kalkoenen zelf het diner (de bestuurlijke agenda) samenstellen. Nu zij als voorzitter van de VNG de knuppel in het hoenderhok heeft gesmeten is het interessant om te zien wie de stellingen voor en tegen gaat betrekken. Let in de komende discussies scherp op degene die tegen bepleiten. Tien tegen een dat zij een apparaat vertegenwoordigen dat deel uit maakt van het bestuurlijke apparaat.

Commissie Kalden discussie

Zoals het er nu naar uitziet komt de commissie Kalden met het volgende voorstel op 1 april. En dat is geen grap !! De commissie-Kalden, één van de ambtelijke werkgroepen die op zoek is naar miljardenbezuinigingen, stelt een drastische herinrichting van het openbaar bestuur voor.

Eén van de scenario’s is een forse schaalvergroting van de gemeenten, ofwel het creëren van dertig regionale gebieden. Hiermee zouden de provincies kunnen worden opgeheven. Dit meldt het blad Binnenlands Bestuur .

In een andere bezuinigingsvariant zou de commissie hebben bedacht het aantal gemeenten te verlagen van ruim 400 naar 150 tot 100. Volgens dit scenario zouden provincies wel blijven bestaan. De werkgroepen komen naar verwachting volgende week met hun voorstellen naar buiten.

Op deze blog ga ik zo goed en kwaad als het kan de reacties bijhouden die dit oproept. Dit omdat ik sterk zie dat het huis van Thorbecke op zijn grondvesten staat te schudden. En dat schudden komt met name doordat haar (hoofd)bewoners niet of nauwelijks in staat zijn de opgaven waarvoor zij staan op te lossen. Een grondige herziening van ons gebouw is nodig. Niet alleen vanuit kostenoverwegingen maar ook vanwege de ambities die we met elkaar willen realiseren. De grenzen van het huis worden dagelijks overschreden (ICT kent geen grenzen) maar wij blijven toch vasthouden aan de oude structuren. We zijn met structuren van de 19-de en twintigste eeuw de problemen van de 21-ste eeuw aan het oplossen. Dat is ongeveer hetzelfde als met paard en wagen je geven op de snelweg. Daar komen ongelukken van!! Ja, natuurlijk zal een en ander niet zonder slag of stoot gaan. Sterker nog dat zal veel oppositie teweeg brengen omdat we aan de positie van velen zitten. Dat moet ons echter niet weerhouden want ik zie, ervaar, hoor en voel dat het eigenlijk zo niet langer kan! Zie ook deze twee documenten die dat onderschrijven.

http://purl.org/utwente/e690

http://tinyurl.com/ygw5mk7